Jak odczytać gazomierz?
W domach i mieszkaniach najczęściej pracują gazomierze miechowe z mechanicznym liczydłem bębenkowym, coraz częściej także gazomierze elektroniczne z wyświetlaczem. W obu przypadkach licznik pokazuje objętość gazu w metrach sześciennych, a do rozliczenia podaje się pełne metry, czyli cyfry przed przecinkiem. Część ułamkowa, zwykle oznaczona czerwonym kolorem lub oddzielona przecinkiem, służy do precyzyjnych pomiarów, na przykład przy sprawdzaniu, czy przy wyłączonych urządzeniach licznik się nie kręci.
Na obudowie i tabliczce gazomierza jest też kilka informacji, które przydają się przy zgłoszeniach i kontroli legalizacji:
| Oznaczenie | Co oznacza | Do czego się przydaje |
|---|---|---|
| cyfry czarne, przed przecinkiem | pełne metry sześcienne | stan podawany do rozliczenia |
| cyfry czerwone, po przecinku | część ułamkowa m³ | kontrola, czy licznik pracuje przy wyłączonych urządzeniach |
| numer fabryczny | identyfikator urządzenia | podawany przy zgłoszeniach do operatora, widnieje też na fakturze |
| G1,6, G2,5, G4, G6 | wielkość gazomierza i zakres przepływu | ocena, czy licznik wystarczy po dołożeniu urządzeń, np. kotła |
| Qmax, Qmin | maksymalny i minimalny przepływ | uzupełnienie oznaczenia wielkości |
| znak CE i M z dwiema cyframi roku | M wskazuje rok naniesienia oznakowania metrologicznego | ustalenie terminu pierwszego zgłoszenia do legalizacji ponownej |
| cecha legalizacyjna | współczesna cecha wskazuje termin ważności legalizacji | sprawdzenie terminu; przy legalizacji statystycznej trzeba uwzględnić rejestr GUM |
Jeśli masz wątpliwość, jak odczytać konkretny model, porównaj odczyt z instrukcją operatora albo z formularzem podawania stanu w serwisie internetowym sprzedawcy. Odczyt warto robić regularnie. Obserwacja liczydła jest jednak tylko pomocnicza: brak zmiany wskazań nie potwierdza szczelności instalacji i nie zastępuje jej kontroli. Jeśli licznik wskazuje pobór mimo wyłączenia wszystkich odbiorników gazu, może to oznaczać nieszczelność. Nie szukaj jej sam: przerwij użytkowanie instalacji, zamknij zawór, jeśli jest to bezpieczne, i z bezpiecznego miejsca niezwłocznie zgłoś podejrzenie nieszczelności pod 992, nawet gdy nie czujesz gazu.
Kto odpowiada za gazomierz?
W typowym układzie gazomierz jest własnością operatora systemu dystrybucyjnego, w większości kraju Polskiej Spółki Gazownictwa. Operator odpowiada za jego stan techniczny, legalizację, wymianę i plombowanie, co wynika z jego ustawowego obowiązku eksploatacji i utrzymania sieci oraz urządzeń pomiarowych. Użytkownik lokalu nie jest właścicielem licznika, ale ma wobec niego obowiązki: musi zapewnić dostęp do odczytu, kontroli i wymiany, nie utrudniać pracy operatora i nie naruszać plomb ani elementów układu pomiarowego. Te zasady są opisane w umowie i w instrukcji ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej operatora.
Granicę odpowiedzialności między operatorem a odbiorcą określają warunki przyłączenia i umowa. Najczęściej przyłącze kończy się kurkiem głównym, a gazomierz, choć należy do operatora, jest zamontowany już na instalacji, za którą odpowiada właściciel budynku lub lokalu. Z tego powodu kontrola okresowa instalacji gazowej obejmuje także otoczenie gazomierza: szczelność połączeń, stan szafki i wentylację, choć sam licznik pozostaje urządzeniem operatora. Więcej o granicy między przyłączem a instalacją piszemy w artykule przyłącze gazowe, kto odpowiada i co sprawdzić przy zakupie domu.
Operator systemu dystrybucyjnego odpowiada za eksploatację, konserwację i remonty sieci, instalacji i urządzeń, w tym urządzeń pomiarowych, w sposób gwarantujący niezawodność dostarczania gazu.
Gdzie powinien być gazomierz?
Przepisy techniczno-budowlane wymagają, by lokalizacja gazomierza zapewniała łatwy dostęp do kontroli i wymiany. Dopuszczalne miejsca i sposób montażu określają § 166–168 warunków technicznych; szafki na klatkach schodowych, korytarzach ogólnych i na zewnątrz budynku muszą być wykonane z materiałów co najmniej trudno zapalnych i mieć otwory wentylacyjne. W domach jednorodzinnych licznik coraz częściej trafia do szafki na elewacji lub w ogrodzeniu, razem z kurkiem głównym i reduktorem. W budynkach wielorodzinnych bywa w szafce na klatce schodowej. § 166 ust. 5 dopuszcza montaż także bez szafek w kuchniach stanowiących samodzielne pomieszczenie i w przedpokojach istniejących budynków mieszkalnych podlegających przebudowie lub remontowi instalacji gazowej.
Przy aranżacji kuchni najczęstszy błąd to zabudowa meblowa bez otworów wentylacyjnych i bez możliwości swobodnego zdjęcia frontu. Sama wentylacja i łatwo otwierany front nie przesądzają o dopuszczalności szafki meblowej. Konkretną zabudowę trzeba ocenić pod kątem wymagań dla miejsca montażu i uzgodnić z operatorem; musi ona zapewniać dostęp do odczytu, wymiany i zamknięcia zaworu. Przeniesienie gazomierza w inne miejsce to zmiana instalacji, którą wykonuje się na wniosek odbiorcy, w uzgodnieniu z operatorem i zwykle odpłatnie według taryfy operatora, a nie we własnym zakresie.
Kiedy gazomierz jest wymieniany?
Najczęstszym powodem wymiany jest upływ okresu ważności legalizacji. Gazomierz jest przyrządem pomiarowym objętym prawną kontrolą metrologiczną. Dla gazomierzy miechowych termin pierwszego zgłoszenia do legalizacji ponownej po ocenie zgodności wynosi 10 lat. Oznaczenie M z dwiema cyframi wskazuje rok naniesienia oznakowania metrologicznego, natomiast współczesna cecha legalizacyjna wskazuje termin ważności legalizacji — nie dodaje się do niego kolejnych 10 lat. Operator zapewnia ważną kontrolę metrologiczną, zwykle wymieniając licznik na nowy lub zregenerowany i zalegalizowany. Nie zawsze wymaga to jednak wymiany urządzenia: legalizacja ponowna metodą statystyczną może pozwolić na jego dalsze użytkowanie bez zmiany cechy na obudowie. Termin dla konkretnego egzemplarza warto potwierdzić u operatora, uwzględniając rejestr GUM. Wymiana następuje też przy awarii albo nieprawidłowych wskazaniach potwierdzonych sprawdzeniem, przy wdrażaniu zdalnego odczytu oraz przy przebudowie układu pomiarowego, na przykład gdy po dołożeniu urządzeń potrzebny jest większy gazomierz.
Użytkownik nie planuje tych terminów sam. Operator informuje o planowanej wymianie, uzgadnia termin i zostawia protokół z numerami i stanami starego oraz nowego licznika. Warto go zachować, bo na tej podstawie rozlicza się zużycie z okresu przed wymianą, a przy wątpliwościach co do zużycia jest to podstawowy dokument.
Czego absolutnie nie wolno robić przy gazomierzu?
Nie wolno zrywać plomb, demontować elementów gazomierza ani samodzielnie go przenosić czy obudowywać bez wentylacji.
Nie wolno samodzielnie demontować żadnych elementów gazomierza ani połączeń przy nim, naruszać ani usuwać plomb, przestawiać licznika, dokładać w jego rejonie złączek, odgałęzień czy innych elementów, ani zabudowywać go w sposób utrudniający dostęp i wentylację. Jeśli plomba jest uszkodzona przypadkowo, na przykład przy remoncie, trzeba to zgłosić operatorowi od razu, zanim zrobi to on sam przy najbliższej kontroli. Zgłoszenie z własnej inicjatywy jest najprostszą drogą do wyjaśnienia sytuacji.
Jakie objawy wymagają zgłoszenia?
Zgłoszenia wymagają zapach gazu, praca licznika przy wyłączonych urządzeniach, nietypowe wskazania i uszkodzone plomby. Pełna lista sygnałów:
- zapach gazu w okolicach gazomierza, czyli sytuacja awaryjna z telefonem pod 992, a nie problem „licznika”,
- licznik pracuje przy wyłączonych wszystkich urządzeniach gazowych,
- nagły wzrost wskazań bez zmiany sposobu korzystania z gazu,
- brak zmiany wskazań mimo użytkowania gazu,
- widoczne uszkodzenie obudowy, liczydła, plomb lub szafki,
- uszkodzenia albo wątpliwości po remoncie lub zmianie zabudowy w rejonie gazomierza.
Problemy z samym licznikiem, wskazaniami i plombami zgłasza się operatorowi systemu dystrybucyjnego, a nie sprzedawcy gazu. Przy podejrzeniu błędnych wskazań można złożyć wniosek o sprawdzenie gazomierza. Jeśli badanie potwierdzi błąd wpływający na rozliczenie, operator koryguje dane pomiarowe, na podstawie których sprzedawca odpowiednio koryguje faktury w ramach umowy kompleksowej. Reklamacje dotyczące tych faktur kieruje się do sprzedawcy. Jeśli licznik działa prawidłowo, koszt sprawdzenia może ponieść wnioskujący, zgodnie z taryfą operatora. Jak przeliczyć metry z licznika na kilowatogodziny z faktury, wyjaśniamy w artykule gaz ziemny, skład i parametry spalania.
Co sprawdzić przy gazomierzu przy zakupie lub wynajmie nieruchomości?
Przy zakupie lub wynajmie sprawdź dostęp do gazomierza, plomby i stan licznika w dniu przekazania:
- Sprawdź dostęp do gazomierza. Urządzenie powinno być dostępne bez demontażu mebli czy zabudowy, a szafka powinna mieć otwory wentylacyjne.
- Sprawdź stan plomb. Brak plomby lub ślady ingerencji zgłoś operatorowi przed przejęciem lokalu i spisaniem stanu licznika.
- Sprawdź, gdzie jest kurek główny i czy daje się zamknąć bez zacinania. Kurek, który latami stał otwarty, może zawieść w sytuacji awaryjnej.
- Obejrzyj instalację w rejonie gazomierza pod kątem prowizorycznych przeróbek, dodatkowych złączek, niezidentyfikowanych elementów i śladów uszczelniania.
- Spisz stan licznika i numer fabryczny przy przekazaniu lokalu, w protokole zdawczo-odbiorczym, i poproś o dokumentację instalacji oraz protokół ostatniej kontroli okresowej.