Przy kontrolach instalacji gazowych najwięcej śladów samodzielnych napraw znajduję właśnie na połączeniach. Białą taśmę do wody nawiniętą na gwint przy zaworze kuchenki, silikon albo klej na złączce. I może każde z tych połączeń przez jakiś czas trzyma, ale potem przy zmianie temperatury, przesunięciu kuchenki czy zwykłym starzeniu materiału zaczyna przepuszczać gaz.
Jakie są rodzaje połączeń i uszczelnień?
W instalacji gazowej spotyka się kilka rodzajów połączeń, a każdy wymaga innego sposobu uszczelnienia. Połączenia gwintowane rur stalowych i armatury uszczelnia się materiałem nakładanym na gwint: specjalną taśmą PTFE, nicią lub pastą przeznaczoną do gazu, oznaczoną zgodnie z normą PN-EN 751. Połączenia rozłączne, na przykład śrubunki, nakrętki przewodów elastycznych czy przyłącza urządzeń, uszczelnia się z materiału odpornego na gaz. Przewody miedziane łączy się lutem twardym albo, jeśli system ma dopuszczenie, z fabrycznymi uszczelkami. Przy butli szczelność połączenia z reduktorem zapewnia gumowa uszczelka w przyłączu.
| Rodzaj połączenia | Czym się uszczelnia | Kiedy wymienić uszczelnienie | Kto wykonuje |
|---|---|---|---|
| przyłącze reduktora do butli LPG | gumowa uszczelka w nakrętce lub zaworze | przy uszkodzeniu, pęknięciu, stwardnieniu lub nieszczelności po wymianie butli | użytkownik, zgodnie z instrukcją, z kontrolą wodą z mydłem |
| nakrętka przewodu elastycznego przy kuchence lub kotle | uszczelka płaska | przy każdym rozłączeniu połączenia | osoba z uprawnieniami |
| śrubunek na instalacji | uszczelka płaska | przy każdym rozkręceniu śrubunku | osoba z uprawnieniami |
| połączenie gwintowane rur lub armatury | taśma, nić lub pasta do gazu zgodna z PN-EN 751 | przy każdym rozkręceniu połączenia | osoba z uprawnieniami |
| złączka zaprasowywana do gazu | fabryczna uszczelka w kształtce | nie wymienia się, wymienia się całą kształtkę | osoba z uprawnieniami, właściwym narzędziem |
| uszczelka komory spalania w kotle | uszczelka producenta urządzenia | według zaleceń producenta, zwykle przy serwisie | serwis urządzenia |
Dlaczego uszczelek nie zakłada się ponownie?
Uszczelka płaska podczas dokręcania odkształca się i trwale dopasowuje do powierzchni styku. Po rozkręceniu połączenia zachowuje ten odcisk, przez co ponowny montaż nie zapewnia już pierwotnej szczelności. Z biegiem czasu materiał dodatkowo twardnieje i traci elastyczność. Z tego powodu producenci przewodów i armatury wymagają bezwzględnej wymiany uszczelki przy każdym demontażu.
Ta sama zasada dotyczy uszczelnień gwintowanych. Stare konopie, pasta czy taśma PTFE po rozłączeniu elementów ulegają zniszczeniu, dlatego gwint należy dokładnie oczyścić i nałożyć nowe uszczelnienie. Pamiętaj, że dokręcanie poluzowanego połączenia w celu zatrzymania nieszczelności często pogarsza sytuację i uszkadza gwint — przemieszcza materiał uszczelniający i może uszkodzić korpus armatury.
Co może zrobić użytkownik, a co należy do fachowca?
Zwykłą obsługą użytkownika jest wymiana butli przy kuchence czy urządzeniu przenośnym. Obejmuje ona sprawdzenie gumowej uszczelki w przyłączu reduktora i jej wymianę, jeśli jest pęknięta, spłaszczona lub stwardniała, a następnie kontrolę szczelności wodą z mydłem lub płynem do wykrywania nieszczelności, nigdy płomieniem. Uszczelki do butli są tanie i dostępne w sklepach, ale muszą pasować do konkretnego przyłącza.
Wszystko, co dotyczy stałej instalacji gazowej, czyli połączenia rur, zawory, śrubunki, przewody przyłączeniowe kuchenki i kotła, należy do osoby z odpowiednimi kwalifikacjami. Dotyczy to także sytuacji, która wydaje się drobna, na przykład przesunięcia kuchenki przy remoncie i rozłączenia przewodu. Po takiej pracy instalator wymienia uszczelkę, sprawdza szczelność i powinien zostawić dokument. Granicę między obsługą użytkową a pracami dla fachowca szerzej opisujemy w artykule czy można samodzielnie naprawić instalację gazową.
Jakie błędy użytkownicy popełniają najczęściej przy połączeniach gazowych?
Awarie najczęściej wynikają z bagatelizowania procedur i traktowania prac przy gazie jako prostej czynności hydraulicznej.
Czego bezwzględnie unikać:
- Stosowania niewłaściwych materiałów: zabronione jest używanie silikonu, kleju, pianki montażowej czy zwykłej taśmy teflonowej do instalacji wodnych zamiast uszczelniaczy z certyfikatem do gazu.
- Używania niededykowanego osprzętu: nie wolno montować przypadkowych elementów z marketu budowlanego, które mają inny gwint lub nie są przeznaczone do instalacji gazowych.
- Ponownego montażu starych uszczelek: każdą zdemontowaną uszczelkę należy zutylizować i zawsze zakładać nową.
- Dokręcania nieszczelnych połączeń na siłę: w przypadku wycieku należy rozkręcić połączenie, oczyścić gwint i założyć nowe uszczelnienie, zamiast dociągać klucz mocniej.
- Błędnego kierunku dokręcania przyłączy LPG: próba dokręcania w prawo lewoskrętnych gwintów stosowanych przy butlach LPG prowadzi do zniszczenia gwintu i uszczelnienia.
- Pominięcia kontroli końcowej: zabronione jest oddanie instalacji do użytku bez wykonania testu szczelności po zakończeniu prac.
Uszczelki oraz złączki wracają w praktyce przy wymianie urządzenia, modernizacji instalacji, przestawianiu kuchenki, ponownym montażu po remoncie i naprawie po wykrytej nieszczelności. Dlatego tak często pojawiają się w protokołach i odbiorów po zmianach, o których piszemy w tekście próba szczelności instalacji gazowej.
Co sprawdzić przy połączeniach gazowych?
- Przy każdej wymianie butli LPG obejrzyj gumową uszczelkę w przyłączu reduktora i wymień ją, jeśli jest uszkodzona lub stwardniała.
- Po podłączeniu butli sprawdź szczelność wodą z mydłem lub płynem do wykrywania nieszczelności, nigdy płomieniem.
- Obejrzyj widoczne połączenia przy kuchence i kotle, tzn czy nie ma taśmy do wody, silikonu, kleju ani śladów prowizorycznych napraw.
- Jeśli przy remoncie przesuwano kuchenkę lub rozłączano przewód, zleć sprawdzenie szczelności i wymianę uszczelki osobie z uprawnieniami.
- Zachowaj dokument po każdej pracy przy połączeniach gazowych i pokaż go przy corocznej kontroli.